മാടായിക്കാവ്, അഥവാ മാടായി തിരുവർക്കാട്ട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, വടക്കൻ കേരളത്തിലെ, പ്രത്യേകിച്ച് കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ശക്തികേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. മാടായിപ്പാറയുടെ മനോഹരമായ ഭൂപ്രകൃതിക്ക് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം മലബാറിലെ ഭദ്രകാളി ആരാധനയുടെ ആദിമസ്ഥാനം ആയിട്ടാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. പുരാതനമായ ഈ കാവിന് നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ ചരിത്രമുണ്ട്. ഒരുപാട് ഐതിഹ്യങ്ങളും നാടോടിക്കഥകളും ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിലനിൽക്കുന്നു. ഈ ക്ഷേത്രം ഒരുകാലത്ത് കോലത്തുനാട് രാജാക്കന്മാരുടെ കുലദൈവ ക്ഷേത്രമായിരുന്നു എന്നും പറയപ്പെടുന്നു.
മാടായിക്കാവിലെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ ഭദ്രകാളി ആണെങ്കിലും, ദുർഗ്ഗയുടെ രൂപത്തിലും ദേവിയെ ആരാധിക്കുന്നു. പരശുരാമൻ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയ 108 ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിൽ ഒന്നാണിതെന്നും, അതുപോലെ ദാരികനെ വധിച്ചശേഷം ദേവി ഇവിടെ കുടികൊണ്ടുവെന്നും ഐതിഹ്യമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ആരാധനാ രീതികൾ തനതായതും കർശനമായതുമാണ്. ഇവിടത്തെ ‘ചാക്യാർക്കൂത്ത്’, ‘പൂരക്കളി’ തുടങ്ങിയ അനുഷ്ഠാന കലകൾ വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. കൂടാതെ, ദേവിയുടെ ഇഷ്ട വഴിപാടായ ‘ഗുരുതി തർപ്പണം’ ഇവിടെ പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉത്സവം മലബാറിലെ മറ്റ് കാവുകളിലേതുപോലെ കളിയാട്ടം ആണ്. കളിയാട്ട കാലത്ത് കെട്ടിയാടുന്ന വിവിധ തെയ്യക്കോലങ്ങൾ ദർശിക്കാനായി ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തർ ഇവിടെയെത്താറുണ്ട്.
മാടായിക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വാസ്തുവിദ്യാ ശൈലി അതിന്റെ പഴമ വിളിച്ചോതുന്നതാണ്. കരിങ്കല്ലും ചെളിമണ്ണും ഉപയോഗിച്ചാണ് ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണം കൂടുതലും നടത്തിയിട്ടുള്ളത്. കേരളീയ ദ്രാവിഡ ശൈലിയുടെ സ്വാധീനം ഇതിൽ പ്രകടമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ മരംകൊണ്ടുള്ള കൊത്തുപണികൾ, പ്രത്യേകിച്ച് ദേവിയുടെ ചരിത്രം ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള ശില്പങ്ങൾ, ശ്രദ്ധേയമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റും ഒരു വലിയ മതിൽകെട്ടുണ്ട്. കിഴക്കുവശത്ത് ഒരു വലിയ ക്ഷേത്രക്കുളവും കാണാം. മാടായിക്കാവ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മാടായിപ്പാറയുടെ പരിസരത്ത് നിന്ന് നോക്കിയാൽ അറബിക്കടലിന്റെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകളും കാണാൻ സാധിക്കും.
മാടായിക്കാവ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മാടായിപ്പാറ പ്രകൃതി സ്നേഹികൾക്ക് ഒരു അത്ഭുതലോകമാണ്. ഒരു വിശാലമായ പുൽമേടായ മാടായിപ്പാറയ്ക്ക് മഴക്കാലത്ത് പച്ചപ്പ് നിറഞ്ഞതും വേനൽക്കാലത്ത് സ്വർണ്ണവർണ്ണമുള്ളതുമായ രൂപമാണുള്ളത്. ഈ പാറക്കെട്ടിൽ നിരവധി അപൂർവയിനം സസ്യങ്ങളും ചിത്രശലഭങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. മാടായിക്കാവിൽ ദർശനം നടത്തുന്നതിനൊപ്പം, മാടായിപ്പാറയുടെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകൾ ആസ്വദിക്കാൻ ധാരാളം സഞ്ചാരികൾ ഇവിടെയെത്താറുണ്ട്. പുരാതനമായ ക്ഷേത്രവും പ്രകൃതി സൗന്ദര്യവും സമന്വയിക്കുന്ന മാടായിക്കാവ്, കണ്ണൂരിന്റെ പൈതൃകത്തിലും ആചാരങ്ങളിലും ഒരുപോലെ നിർണ്ണായക സ്ഥാനം വഹിക്കുന്നു.
മാടായി തിരുവർക്കാട്ട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം (മാടായിക്കാവ്) അതിന്റെ അസാധാരണമായ ആചാരങ്ങൾ കൊണ്ട് ശ്രദ്ധേയമാണ്. കേരളത്തിലെ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, ഇവിടെ കോഴിയിറച്ചി ദേവിക്ക് വഴിപാടായി സമർപ്പിക്കുകയും അത് പ്രസാദമായി ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ആചാരമുണ്ട്. വഴിപാടും പ്രസാദവും: മാടായിക്കാവിൽ പ്രധാനമായും കോഴി വഴിപാട് നടത്താറുണ്ട്. കോഴിയെ നേർച്ചയായി നൽകുന്ന ഭക്തർക്ക്, പിന്നീട് ആ കോഴിയിറച്ചി പാകം ചെയ്ത് പ്രസാദമായി തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പ്രസാദം ഭക്തർ വലിയ പ്രാധാന്യത്തോടെ സ്വീകരിക്കുന്നു.കോഴിയിറച്ചി പ്രസാദത്തിന് പുറമെ, ചോറും കറിയും അടങ്ങിയ ഊട്ടും ഇവിടെ പ്രധാനമാണ്. ഇതിൽ പ്രധാനമായും ചെറുപയർ കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങൾ ഉണ്ടാകും. ചോറും ചെറുപയർ കറിയും ചേർന്ന ഈ ഊട്ട്, മാടായിക്കാവിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന പ്രസാദമായി ഭക്തർ കണക്കാക്കുന്നു.
