ഉത്തര കേരളത്തിലെ അതി പ്രാചീനവും വളരെ പ്രശസ്തമായതും ആയ ഒരു കാവ് ആണ് അണ്ടല്ലൂർക്കാവ്. ധർമ്മടത്തിന് അടുത്താണ് ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
അണ്ടല്ലൂർക്കാവിന്റെ ഉല്പത്തിയെ കുറിച്ച് പറയുന്ന ഐതിഹ്യം ഇങ്ങനെ ആണ്. രാജർഷിയായ ജനകൻ പൂജിച്ചു പരിപാലിച്ചിരുന്ന വില്ല് സീതാ സ്വയം വര വേളയിൽ ശ്രീരാമൻ കുലച്ചു പൊട്ടിക്കുന്നു. വില്ലു പൊട്ടുമ്പോഴുണ്ടായ ശക്തിയിൽ സ്ഫുരിച്ച അഗ്നിക്കിരണങ്ങൾ നാനാ ദിഖുകളിലും പ്രസരിക്കുന്നു.
ദിവ്യത്വമുള്ള വില്ല് ശ്രീരാമൻ കുലച്ചു പൊട്ടിച്ചതറിഞ്ഞു പരശു രാമൻ കോപിക്കുന്നു. എന്നാൽ തൊരു നല്ല കാര്യത്തിന് വേണ്ടി ഉള്ളതല്ലേ എന്ന് പറഞ്ഞ് നാരദ മഹർഷി പരശു രാമന്റെ കോപം ശമിപ്പിക്കുന്നു. പിന്നീട് വില്ലു പൊട്ടുന്ന സമയത്തു അഗ്നി പ്രഭ കണ്ട സ്ഥലത്തു ക്ഷേത്രം നിർമിക്കുന്നത് നല്ലതാണെന്നും നാരദൻ പരശുരാമനെ ഉപദേശിക്കുന്നു. അപ്രകാരം ദിവ്യ പ്രകാശം ദൃശ്യമായ ധര്മടത്തിന് അടുത്തുള്ള സ്ഥലത്തു പരശു രാമന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നിർമിച്ച ക്ഷേത്രം ആണ് ധര്മട ക്ഷേത്രം എന്നാണ് വിശ്വാസം.
താഴെ കാവ് മേലെ കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായാണ് അണ്ടല്ലൂർ കാവ് നിർമിച്ചത്. ദൈവത്താർ, അംഗക്കാരൻ, ബപ്പൂരാൻ എന്നിങ്ങനെ പേരുള്ള മൂന്ന് വിഗ്രഹങ്ങൾ ആണ് കാവിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ളത്.
വർഷാ വര്ഷം മലയാള മാസം കുംഭത്തിൽ നടക്കുന്ന കളിയാട്ടം ആണ് അണ്ടല്ലൂർ കാവിലെ പ്രധാന ഉത്സവം. നിരവധി തെയ്യങ്ങൾ കെട്ടിയാടുന്ന അണ്ടല്ലൂർ കാവിൽ ശ്രീരാമ കഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തെയ്യങ്ങളും കെട്ടിയാടാറുണ്ട്.
